Phong Lan

tin tức

Gợi ý cách trồng một số loại Lan Cattleya









Cattleya còn có tên gọi khác là Cát Lan, loài hoa này được gọi theo tên của một người Anh chơi hoa nổi tiếng: William Cattleya. Cho đến thời điểm hiện tại thì loài hoa này có tổng cộng 60 loại chính và khá nhiều loài lai tạo khác nhau. Không phải ngẫu nhiên mà nó được gọi là “Hoàng hậu” của các loài hoa bởi vẻ đẹp ‘nghiêng nước nghiêng thành” của nó thì không có một loài nào sánh bằng.

Nếu vùng Đông Nam Á nổi tiếng với loại lan Dendrobium thì người dân Nam Mỹ lại tự hào khi sở hữu cây lan Cattleya, xuất xứ từ Braxin, Columbia và Mexico, đây đều là những vùng đất nhiệt đới đồi núi, khí hậu quanh năm mát mẻ. Ngoài ra cũng có một số loại lan được lai tạo cũng gọi chung là Cattleya đó là Laeliocattleya, Brassocattleya, Sophrocattleya, Potinama vv...

Có thể trên hành tinh này tồn tại hàng tỉ cây lan Cattleya khác nhau, nhưng chung quy lại thì nó chỉ được phân làm hai nhóm chính:

+ Nhóm 1 lá: Đặc điểm của nó là giả hành chỉ có một lá và mỗi lần ra hoa thì chỉ từ 1 đến hai bông mà thôi. Nói về độ đẹp thì miễn chê.

+ Nhóm 2 lá:  Mỗi giả hành của cây có đến 2 lá và mỗi chùm có khoảng 5-7 hoa, so với nhóm một lá thì bông hoa của nó có kích thước nhỏ hơn.

Khuyết điểm lớn nhất của lan Cattleya là hoa mau tàn, sau chừng 1 đến 2 tuần lễ là hoa héo rũ xuống, nhưng đôi khi có loại cho hoa với mùi thơm cực “quyến rũ”.



Tương tự như phong lan Dendrbium, Cattleya cũng là cây đa thân, cây mang nhiều giả hành nên có khả năng dự trữ được nhiều chất dinh dưỡng cũng như nước. Song giả hành của nó mập, lùn, rễ nhỏ và dài, mọc ở căn hành bám vào giá thể, phát triển theo chiều ngang. Khi còn nhỏ nó sẽ có bẹ màu xanh bọc lại, còn lúc lớn thì bẹ sẽ khô và tự động rụng.

Đa phần khi lên đến đỉnh của giả hành sẽ có từ một đến hai lá to, ở chính giữa sẽ có một lưỡi mèo bao bọc lấy phát hoa. Sau khi phát hoa vượt lên thì sẽ xuyên qua lưỡi mèo này luôn để trổ hoa. Mỗi năm cây có thể cho ra 3 giả hành mới, còn với những người chăm sóc tốt thì sẽ cho ra từ 5-6 giả hành. Một số lưu ý khi chăm sóc nó là:

1. Nhiệt độ, độ ẩm, nước tưới

Catteya là một loại lan sống ở trong vùng đất nóng và ôn đới, nó khá là phù hợp với điều kiện thời tiết ở nước ta với biên độ khá rộng. Có lẽ chính vì vậy mà từ Bắc, Trung, Nam loại lan này đều được trồng khá nhiều, song về cách trồng và chăm sóc thì cũng có đôi chút khác nhau:



Để cây này phát triển tốt nhất là ở trong không khí mát mẻ, độ ẩm cao, nhiệt độ lý tưởng nó là 21 độ C vào ban ngày và ban đêm là 16 độ C. Bảo Lộc là vùng đất thích hợp nhất để trông Catteya, dù vậy nhưng ở một số nơi có nhiệt độ khác thì nó cũng phát triển được ví dụ như thành phố Đà Lạt, người dân trồng lan ít bón phân nhưng nó vẫn phát triển lớn hơn so với những cây được trồng ở thành phố Hồ Chí Minh, điều kiện chăm sóc tốt. Đối với những tỉnh khu vực phía Bắc thì nhiệt độ thích hợp để duy trì cho cây là 13 độ C vào ban ngày và 10 độ C vào ban đêm.

Yêu cầu về độ ẩm cho loại lan này là từ 40-70%, tưới nước là nhiệm vụ rất quan trọng để tăng độ ẩm cho vườn lan. Song, vì giả hành mập, khả nặng dự trữ nước lớn, vậy nên nếu tưới quá nhiều thì cây sẽ èo uột, không thể phát triển được, thậm chí là bị chết do thối rễ. Tất nhiên nếu tưới nhỏ giọt thường xuyên trong chậu thì cũng là cách không khả quan.

Do vậy đối với việc tưới cho lan Cattleya cần phải có khoảng cách giữa các lần tưới, đảm bảo thời gian khô ráo kích thích cho cây mọc rễ. Cách tưới thì còn phụ thuộc vào mỗi vùng khách nhau, nếu như ở thành phố Hồ Chí Minh và vào mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 11 thì nên tưới 1 ngày 1 lần lúc 10 giờ sáng, đối với thời điểm từ tháng 11 đến tháng 3 thì tưới mỗi ngày 2 lần, 9 giờ sáng và 3 giờ chiều. Sở dĩ phải tăng số lần tưới là vì đây là mùa khô, độ ẩm của không khí giảm đi khá nhiều. Vào tháng 3 đến tháng 4 thì giảm số lần tưới lại chỉ còn một lần vì đây là thời điểm cho cây nghỉ.



2.Ánh sáng

Tùy vào mỗi loại khác nhau mà bạn có sự che sáng sao cho thích hợp, tuy nhiên mức độ 50% được áp dụng cho khá nhiều loài. Cattleya cần ánh sáng nhưng không trực tiếp, một màn che bằng tôn nhựa màu xanh là thích hợp nhất. Còn nếu như bạn trồng nó ở trên sân thường nhà ở, độ che sáng tốt nhất là 60% tức là ánh sáng sử dụng 40%. Trong giàn bạn không nên treo các chậu sát nhau, phải tạo khoảng cách giữa các chậu để cây tiếp nhận đủ ánh sáng và thoáng khí.

So với một số giống lan thương mại khác, sự che sáng các loài lan thuộc giống Cattleya thay đổi khác nhau tuỳ loại. Tuy nhiên mức độ che sáng 50%. Có thể áp dụng cho nhiều loài. Lan Cattleya cần ánh sáng nhưng không trực tiếp. Một giàn che bằng tôn nhựa xanh rất tốt cho việc trồng lan Cattleya. 

Nếu lan Cattleya được trồng trên sân thượng nhà ở, độ che sáng tốt nhất là 60% tức ánh sáng sử dụng 40%. Trong giàn lan không nên treo các chậu sát vào nhau, phải có một khoảng cách giữa các chậu sẽ cho cây nhận đủ ánh sáng và thoáng khí. Tuy nhiên nếu lan được trồng treo cao thì các cây phải được treo sát vào nhau để ngăn chặn bớt gió.



3.Nhu cầu phân bón

Các loài hoa thuộc giống Catteya có thể ra hoa bất kỳ mùa nào ở trong năm nếu như đảm bảo đủ điều kiện chăm sóc cũng như các bộ phận sinh trưởng đã đủ khả năng phát triển thành mọt giả hành mới. Việc bón phân là cách giúp duy trì sự sinh trưởng và phát triển của cây lan, nó nhằm tạo điều kiện cho cây là hoa.

Cattleya là một loài thực vật phụ sinh, do vậy mà lá có vai trò cực kỳ quan trọng trong việc hấp thụ các dưỡng chất. Khi tưới phân bằng cách phun sương lên toàn bộ cây sẽ tốt hơn nhiều so với việc chỉ tưới vào gốc hay giá thể, nếu số lượng lan ít bạn có thể tưới theo cách nhúng ngập nguyên chậu lan. Loại phân bón cho cây con là 30-10-10, với cây trưởng thành là 20-20-20 và 15-30-15, một tuần tưới 1-2 lần, nồng độ 1gr hay 1 muỗng cà phê pha trong 4 lít nước. Khi các giả hành đã chớm nụ thì bón phân 10-20-20 , 6-30-30 với chu kỳ như trên.

4.Cấu tạo giá thể đối với các loại lan thuộc giống Cattleya

Cấu tạo của giá thể chính là điều kiện để giúp cây phát triển, tùy vào mùa trong năm cũng như vùng miền mà nó có sự khác nhau. Đối với việc trồng ở trên thân cây sống và thân cây chết thì lớp vỏ của cây ấy chính là giá thể. Khi trồng trong chậu thì phải đảm bảo giá thể được thoáng, khi nó quá bí thì bạn không phải tưới nhiều nhưng rất dễ làm cho rễ bị thối và chết cây vào mùa mưa. 



Ở vùng lạnh, cấu tạo của giá thể nếu quá thông thoáng thì sẽ làm cho cây gặp khó khăn trong việc sinh trưởng bởi vì nhiệt độ ban đêm xuống thấp làm cho đầu rễ bị chùn lại, teo dần, cây phát triển èo uột. Giá thể bịt kín sẽ làm cho rễ có độ ẩm kém phát triển, do vậy mà người Đà Lạt phải dùng dớn vụn để làm giá trồng lan.

5.Mùa nghỉ của lan Cattleya

Cattley là một giống lan có mùa nghỉ, đối với điều kiện khí hậu và thời tiết ở Việt Nam thì nên cho cây nghỉ mỗi năm một tháng. Ở các tính phía nam thì mùa nghỉ của cây là tháng 4, còn ở phía Bắc thì tháng 1. Các tỉnh từ Thuận hải đến Thừa thiên mùa nghỉ bắt đầu trong tháng 8.

Ở thời điểm cây nghỉ thì dinh dưỡng và việc tưới nước cây không đòi hỏi nhiều, chỉ cần một lần tưới trong ngày là đủ, tăng thêm độ che sáng khoảng 10% để làm giảm đi nhiệt độ, thời điểm này nhiệt độ càng thấp thì càng tốt, vùng lạnh là 10 độ C và vùng nóng là 25 độ C.



6.Thay chậu và nhân giống Cattleya

+ Thay chậu:

Khi trồng lan Cattleya ở trong chậu thì dù có chăm sóc cẩn thận đến đâu rễ cũng sẽ bị thối, do vậy sau 2 năm trồng bạn phải thay chậu. Kết hợp việc làm này cùng với nhiệm vụ nhân giống, quan sát xem khi nào giả hành mọc ra khỏi mép thì hãy thay chậu. Thời điểm thích hợp để thay là đầu mùa mưa, đối với cây 10 giả hành thì có thể cắt thành 3 đến 4 đoạn, 4 tháng trước khi đến mùa nghỉ, không được di dời cây.

Muốn thay chậu thì phải ngâm vào nước pha thuốc để ngừa rong rêu trong vòng một giờ, cắt bỏ rễ thối, rễ dài quá cắt bớt để chừa 1 đoạn, cột chặt cây lan vào chậu mới và đặt chậu vào chỗ ấm mát cho đến khi ra rễ. Sau khi thay xong thì phun 1 lần thuốc kích thích ra rễ B1, để cây khô không tưới trong 1 tuần.

+ Nhân giống:

Có thể nhân giống Cattleya bằng cách tách chiết 3 giả hành vì nếu dưới số lượng đó cây sẽ phát triển yếu. Trong trường hợp cây bị bệnh, mắt trên của căn hành thối thì cây sẽ không tạo được chồi ngọn. Nếu cây thuộc loại quý hiếm thì nên làm điều này, có thể chiếc hai tép một và không di chuyển chỗ để cây. Khi nào mọc giả hành mới và đủ trưởng thành thì mới lấy ra trồng vào chậu khác.



7.Sâu bệnh và các vấn đề khác

Đối với loài hoa thuộc Catteya thường có nhiều loại rệp rệp son ánh màu nâu, nó bám trên lá và giả hành để hút nhựa, nguy hiểm hơn là một số loại rệp bám vào trong các mắt cây và làm cho nó chết. Vì thân rệp được bao bọc bởi một lớp có tác dụng chống đỡ thuốc sát trùng nồng độ tháp, vậy nên bạn có thể dùng que hay món tay để làm lệch nó đi, như vậy thì chúng sẽ chết. Còn nếu quá nhiều thì hãy phun thuốc rầy Serpa, Diazinon theo liều lượng theo đúng sự dẫn nhà sản xuất. 

Dán và bọ trĩ thì hay cắn phá rễ và thường chỉ xuất hiện đối với giá thể có cấu tạo bằng xơ dừa. Muốn trừ nó thì có thể dùng thuốc sát trùng theo chu kỳ hai tháng một lần. Còn đối với những vườn lan độ ẩm lớn thì hay xuất hiện ốc sên trong chậu, không những ăn hết rễ non mà còn tiết ra các chất nhờn làm thối chồi mới. Dùng mồi có trộn metandehit hay cải xà lách đặt trong rổ để ở các góc vườn, khi tắt đèn ốc sên sẽ ăn chúng mà chết.

Thùy Duyên

«  1 2 3 4 5  ...  »